skip to Main Content
ΡΟΜΑΝΤΙΚΗ ΠΟΙΗΣΗ

ΡΟΜΑΝΤΙΚΗ ΠΟΙΗΣΗ

Στο θεματικό κύκλο ‘’Η φιλοσοφία και η Αισθητική της Ρομαντικής Ποίησης’’ θα διερευνήσουμε τις ιστορικές, οντολογικές και κοινωνικο-πολιτισμικές συνθήκες μέσα στις οποίες επωάσθηκε και παρήγαγε τον στοχασμό της η Αγγλική, Γερμανική και Γαλλική ποίηση  και τις επιρροές της στον φιλοσοφικό στοχασμό του 19ου και 20ου αιώνα.

 

ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Το κίνημα του ρομαντικής ποίησης ενέχει ένα άνοιγμα που μας καλεί να το διερευνήσουμε στοχαστικά. Στοχαστές, ποιητές, ζωγράφοι, μυθιστοριογράφοι, ως ευαίσθητοι παλμογράφοι, προαισθάνονται και καταγράφουν τα προσεισμικά σήματα των τεκτονικών μετατοπίσεων που συντελούνται στην εποχή τους και διαβλέπουν ενορατικά την επερχόμενη κυριαρχία της τεχνικής. Πέρα από τις μυθικές, συμβολικές και μυστικιστικές αντηχήσεις και παραχήσεις, τον θρήνο για την απώλεια του υπαρξιακού νοήματος, την αποδόμηση των κοινοτικών δεσμών και τις μεσσιανικές επαγγελίες για μια νέα ουτοπία, η ρομαντική ποίηση ενέχει εύστοχες φαινομενολογικές παρατηρήσεις, σοφές διασθητικές ενοράσεις που προβλέπουν το επερχόμενο και μ΄αυτή την έννοια λειτουργούν προδρομικά.

Απέναντι στις ιστορικο-πνευματικές ορίζουσες της νεώτερης κοσμοθεωρίας, στην βούληση για έλεγχο, τον ψυχρό υπολογισμό, την ακατάσχετη μέτρηση, την λατρεία της ποσοτικοποίησης των πάντων, την μαθηματική σχηματοποίηση και κυριαρχία, την λατρεία των υποκειμενικών αναπαραστάσεων και των διακοσμητικών και θεαματικών οργάνων και προϊόντων τους, την αυτοκρατορία τους εμπορεύματος και την υπαρξιακή και κοινωνική αλλοτρίωση, οι ρομαντικοί ποιητές ορθώνουν πνευματικά αναχώματα και επιδιώκουν φιλοσοφικά, αισθητικά και κοινωνικο-πολιτικά ρήγματα με εφόδια τις λογικές, εξωλογικές, παραλογικές, άλογες και “μυστικές” δυνάμεις, την φαντασία, την λυρική ομορφιά, την πηγαία συγκίνηση, την ευαισθησία, το πάθος και το όνειρο. Αναζητούν την πρωτεϊκή πηγή του Λόγου, της Σκέψης και της Γλώσσας, πασχίζουν να συνάψουν σχέση με την απουσία τους. Ο ποιητικός τους λόγος, λυρικός και στοχαστικός, εκφράζεται, κυρίως, με δεικτικότητα, θερμότητα και συγκίνηση, σε αντίθεση με τον προτασιακό δομημένη λογική της γλώσσας του νεώτερου λόγου, την αναλυτικότητα και την ψυχρότητά που τα διακρίνει. Θα λέγαμε, παραφράζοντας τα λόγια του Πασκάλ, ότι στο ρομαντικό, πνευματικό και πολιτιστικό στερέωμα, αντιπαρατίθεται η λογική της καρδιάς με την λογική της διάνοιας. Όπως παρατήρησε ο Nietzsche, τα μεγάλα έργα γράφονται όχι με μελάνη αλλά με το αίμα της καρδιάς.

 

1. William Blake

Με την λυρική ποίηση του Blake ανοίγει ο χωροχρόνος της νέας εποχής του αγγλικού ποιητικού λόγου που θα ζων-γραφίσει το τοπίο του αγγλικού ρομαντισμού, όπως εκφράστηκε με τους Κόλριτζ, Ουόρσουορθ, Σέλλεϋ, Κήτς και Μπάυρον.

Ο Blake αντιλαμβανόταν την ποιητική αποστολή όχι αισθητικά, αλλά προφητικά, ένοιωθε ότι η Ποίηση είναι ο αγγελιοφόρος του μηνύματος του Κόσμου. Η προφητική δύναμη και ενέργεια της ποιητικής τέχνης του Blake, διέβλεψε ως τις ακρότατες συνέπειές της, το πνευματικό βάραθρο στο οποίο κατρακύλαγε ασυλλόγιστα ο Δυτικός Πολιτισμός, δίχως να το υποψιάζεται κανείς. Ο Blake, μονάχος, ως άλλος προμηθέας στο βράχο, πάσχισε να δείξει στους συγχρόνους του ότι: το Ενσυνείδητο και Ορθολογικό Εγώ της Μοντέρνας Εποχής και οι αναπαραστάσεις του, που θεμελιώνονται στην επιστημονική γνώση και στη φυσικο-μαθηματική επιστήμη και αργότερα στην ιστορικο-ανθρωπολογική επιστήμη, η αστικοποίηση του τρόπου ζωής λόγω της αχαλίνωτης βιομηχανοποίησης, κατέτειναν στον εκμηδενισμό του Υπερβατικού Νοήματος, στην αποκαθήλωση της Ιερότητας της Ζωής, στην απο-προσωποποίηση της ατομικότητας, στο στέγνωμα της φαντασίας και της συγκίνησης, στην διάλυση των υπαρξιακών κοινοτικών δεσμών, συμπόνοιας, κατανόησης και αλληλεγγύης των ανθρώπων. Σε αντίθεση, όμως με όλους τους σύγχρονους ποιητές και καλλιτέχνες, στην Αγγλία και τη Γερμανία, οι οποίοι εξειδανικεύουν μεταφυσικά το παρελθόν και το μιμούνται και θρηνούν την απώλεια του υπερβατικού νοήματος και επαγγέλονται μεσσιανικού τύπου ουτοπίες, η σκέψη και το έργο του Blake δεν αποπνέει νοσταλγία για περασμένες εποχές, δεν μιμείται πρότυπα του παρελθόντος, δεν διατυπώνει σχέδιο κοινωνικής αλλαγής. Όπως χαρακτηριστικά σημειώνει ο ίδιος: “Πρέπει να δημιουργήσω ένα σύστημα ή να υποδουλωθώ στο σύστημα κάποιου άλλου”.

Η ιδαιτερότητα, όμως του Blake συνίσταται στο ότι αναγνώρισε ότι η ιστορικο-πολιτισμική εποχή που ανοίγεται, χαρακτηρίζεται από μια συνδιαλλαγή, γεμάτη αντιιφάσεις, ανάμεσα στον Ιουδαιο-Χριστιανισμό και το μοντέρνο πνεύμα της Ανθρώπινης Υποκειμενικότητας. Ο Χριστιανισμός, ο οποίος είχε εκχριστιανίσει τοο Ελληνισμό, τη Ρώμη και τον Ιουδαϊσμό και είχει βαθιά και ανεξίτηλα σημαδευτεί από αυτούς, σημαδεύει με τη σφραγίδα του και την μοντέρνα εποχή, η οποία με την σειρά της τον εκκοσμικεύει και τον εκλαϊκίζει. Άλλωστε από τον Καρτέσιο έως και τον Χάιντεγγερ, ο νεκρός ή ο ζωντανός Θεός δεν παύει να πλανιέται στο ιστορικο-φιλοσοφικό στερέωμα, ακόμα και για εκείνους που τον αναιρούν ή τον αρνούνται. Ο Blake εξεγείρεται συγχρόνως, στην εξειδανίκευση του κλασικού, η οποία επιχειρείται και συστήνεται από την Αναγέννηση και μετά, (“The classics! It is the classics and not Goths nor Monks, that Desolate Europe with Wars”). Εναντιώνεται στο πνεύμα της Προτεσταντικής Μεταρρύθμισης και την πουριτανική της ηθική. Όμως προχωρά σε πιο ριζοσπαστική ερμηνεία της χριστιανικής θεολογίας, επηρεασμένος τόσο από τους αλχημιστές στοχαστές της Αναγέννησης, οι οποίοι θεωρούν ότι ο Θεός είναι Φύση και ότι ο μακρόκοσμος (Φύση) και ο μικρόκοσμος (Άνθρωπος) έχουν συμμετρική δομή, όσο και από τον ομότεχνό του, Μίλτον. Ο Μίλτον, στο σύγγραμμα Περί του Χριστιανικού Δόγματος, έδειξε ότι πολλές Προτεσταντικές διδασκαλίες και συνήθειες δεν εναρμονίζονταν με τις Γραφές. Έτσι, απέρριψε το Καλβινιστικό δόγμα του προκαθορισμού και υποστήριξε την άποψη ότι ο άνθρωπος έχει ελεύθερη βούληση. Με βάση τις παραπάνω επιρροές, ο Blake, υποστήριζε ότι ο Χριστός είναι ο Θεός και ο άνθρωπος, ενσάρκωση του Χριστού, αρκεί να πιστεύει στον Θεό και εργάζεται δημιουργικά, μέσω της φαντασίας και του νου, για την φανέρωσή του στον κόσμο.

Ο Blake, περιφρονεί και χλευάζει την φετιχοποίηση της φυσικής Θρησκείας του Λόγου και το καινούργιο Μεσσία την Αναλυτική Εμπειρική Επιστήμη, όπως διαμορφώνεται μέσα στο πλαίσιο της εποχής των Φώτων. Ειρωνευόταν τον Υλισμό των Ιδεολογιών, τόσο φιλελεύθερων όσον και ριζοσπαστικών, ένοιωθε απέχθεια για το Εκκλησιαστικό Δόγμα, μιας που δεν πίστευε στην αμαρτία και στην διακριση καλού – κακού, όσο όμως και για τους αθεϊστές ή αγνωστικιστές που αρνούνταν το υπερβατικό και υμνούσαν την αμφιβολία. Παρά το γεγονός ότι κατέκρινε και απέρριπτε τις φυλακές, τις εκκλησίες, την ηθική και το χρήμα, δεν θεωρούσε ότι τα ανθρώπινα δεινά σχετίζονταν, τόσο, με την λανθασμένη ή άδικη κοινωνική οργάνωση. Θεωρούσε ότι μοναδικός περιορισμός του Ανθρώπου είναι το ίδιο του το πνεύμα και τα δεσμά που σφυρηλατεί ο Νους. Ακριβώς γι΄αυτό τον λόγο υποστήριζε ότι η ζωϊκή ορμή του ανθρώπου παραμορφώνεται όταν καταπιέζεται. Απαιτούσε Πίστη στο Υπερβατικό και στη Δύναμη του Νου και της Φαντασίας για να λυτρωθεί ο άνθρωπος από τα δεσμά και τις δουλείες που τον υπέβαλλαν οι διάφορες πνευματικές, καλλιτεχνικές, ιδεολογικές ή πολιτικές εξουσίες. Το Ποιητικό Δαιμόνιο είναι η Ύψιστη Πνευματική Αξία, η Αρχέγονη Πηγή Δημιουργίας και Νοήματος, το Ποιητικό Δαιμόνιο είναι ο αληθινός Άνθρωπος, είναι το Άνοιγμα κάθε θρησκείας, τέχνης και φιλοσοφίας. “ Το αιώνιο σώμα του Ανθρώπου είναι η Φαντασία, δηλαδή ο ίδιος ο Θεός, το Θείον Σώμα, ο Άνθρωπος είναι τα μέλη του… Ο Χριστός και οι Απόστολοι ήταν όλοι Καλλιτέχνες… Η Παλαιά και η Καινή Διαθήκη είναι ο Μέγας Κώδιξ της Τέχνης”…

Ο Blake, προηγήθηκε του Νίτσε στην “ανατροπή των ηθικών νόμων”, πριν από τον Ρεμπώ, μετέτρεψε την νοητική του ζωή σε “μια Εποχή στην Κόλαση”, πολύ πριν από τους υπερεαλιστές, αγκυροβόλησε στον ονειρικό κόσμο, πριν από τους Μπερξόν, Προύστ και Τζόυς επέμεινε ότι χάρις στο αυθόρμητο ανάβλυσμα της μνήμης ή σε μια έκσταση των αισθήσεων, μπορούμε να αχθούμε πέραν του πεπερασμένου χρόνου και να επανεύρουμε την διάρκεια του όντος. Ανατρεπτικός θεοσοφιστής, πριν τον Αρτώ, ύμνησε τον Χριστό για την ανυπακοή του και την άρνησή του να υποταχθεί στην κατεστημένη τάξη. Το χαρακτικό και ζωγραφικό έργο του Blake συστήνει “έναν καθεδρινό ναό πνευματικών παρουσιών” που μας παραπέμπει στον Πιρανέζε, στον Φουζέλι, στον Γκόγια των “Καπριτσίων”, στν Μπρεζντέν. Ο Blake, ένας στρατευμένος πολιτικός ποιητής, “ούρλιαζε την αλήθεια”, έστω και εάν ήταν επικίνδυνο να καταγγέλεις στην αποικοκρατική μητρόπολη, ότι τα παιδιά πεθαίνουν της πείνας, την στιγμή που οι παπάδες έψαλλαν.

Ο Blake απαρνήθηκε το πολιτισμικό πρότυπο της εποχής του και έστρεψε το ενδιαφέρον του στις παραδόσεις του αποκρυφισμού της ευρωπαϊκής σκέψης. Ενσωμάτωσε στην σκέψη του την Βίβλο, τον Ossian, εβραϊκές καββαλιστικές ιδέες που είχαν εμφανιστεί σε χριστιανικούς κύκlους από τα τέλη του 15ου αιώνα, τις ιδέες του Σουηδού οραματιστή και θρησκευτικού στοχαστή Emanuel Swedenborg, του Γερμανού μυστικιστή στοχαστή Jacob Boehme, αλλά και άλλες σκέψεις αλχημιστών και μάγων της αναγεννησιακής περιόδου. Πέρα από τον Χριστιανισμό και τον Παγανισμό, πέρα από τα φιλοσοφικά δόγματα και τις θρησκευτικές λατρείες, ο ποιητής εμπνεόμενος από την προφητική διαίσθηση και φαντασία, αναζήτησε και πίστεψε στη μεταφυσική και την ποίηση ενός προλογικού (αλλά και μετα-λογικού) και χθόνιου ουμανισμού που θέρμαινε άλλοτε και μπορεί και στο μέλλον ακόμη να θερμάνει τις αναισθητοποιημένες ψυχές. Ο Blake, όπως κάθε άνθρωπος, πλάσθηκε από τον εμπειρικό χωροχρόνο, αλλά και από τον χωροχρόνο της φαντασίας και του φαντασιακού, στον χωροχρόνο που απεικονίζονται τα άδυτα της ψυχής και το αθέατο στοιχείο της φύσης. Αναζήτησε την αρχέγονη κατάσταση του ανθρώπου, τότε που ήταν διαθέσιμος να μετάσχει στο θαύμα και να δημιουργεί το θαύμα.

Αντίθετα με τους άλλους ρομαντικούς της εποχής του δεν πίστευε στην αρχή της σύγκρουσης των αντιθέτων του καλού με το κακού και στην αναγκαία ή επιθυμητή επικράτηση του πρώτου σε βάρους του δευτέρου, διαδικασία που επιτελείται στο τέλος του 2ου μέρους του Φάουστ του Γκαίτε. Ο Blake, πίστευε στην παράλληλη ύπαρξη αντιθετικών ζευγών (καλό – κακό όμορφο – άσχημο, χαρά – λύπη) και στην απαραίτητη συνύπαρξη και στην δυναμική αναμέτρηση τους, η οποία όμως δεν καταλήγει στην εκμηδένιση του ενός από το άλλο, αλλά στη σύνθεση και αλληλεξάρτηση και των δύο. Ο αρχικός στόχος και ο πόθος του Blake ήταν να διαμορφώσει μια πληρέστερη και ιδεωδέστερη εικόνα για την ανθρώπινη μοίρα. Η μεταφυσική διαλεκτική του Blake, παραπέμπει στην Χεγκελιανή Διαλεκτική, όμως η Διαλεκτική του Blake δεν έχει συνθέτει την Ιδέα με την Ύλη. Μ΄αυτή την έννοια η Μεταφυσική του είναι περισσότερο συγγενική των Ευρωπαίων και Αμερικανών Transcendentalists του 19ου αιώνα. Ο Blake αντιλήφθηκε ότι η “πτώση” του ανθρώπου και η καταστροφικότητα του σύγχρονου πολιτισμού είναι συμπτώματα της ψυχικής αποσύνθεσης του ατόμου, απόρροια του υπαρξιακού ξεριζωμού του, του ταχύτατου κατακερματισμού της εργασίας και των απρόσωπων και άθλιων συνθηκών ζωής στις μεγαλουπόλεις. Η μόνη ελπίδα σωτηρίας είναι η ανασύνθεση της αποδομημένης ανθρώπινης οντότητας (σώμα και ψυχή). Αυτή η αντίληψη σαφώς ψυχολογική, νοηματοδοτείται στο πλαίσιο της θεολογίας, μιας που για τον Blake, ο Θεός ελέγχει την διαδικασία συνύπαρξης των διαφορετικών και αντιθετικών στοιχείων και εγγυάται την συμμετρία τους. Ο μυστικισμός του Blake αντέστρεψε το σχήμα του μυστικισμού: η αναζήτησή του απέβλεπε τον άνθρωπο και όχι τον Θεό ή την Φύση.

“Δίχως τα αντίθετα δεν υπάρχει κίνηση προς τα εμπρός”, έγραφε ο Blake στους “Γάμους του Ουρανού και της Κόλασης” και στα “τραγούδια της πείρας”. Στα ποιήματα αυτά δεν παρουσιάζει απλώς τη διαφθορά της αθωότητας από τις υλιστικές αξίες της αστικής κοινωνίας, αλλά δείχνει την παραμόρφωση και τη θλίψη που επιβάλλει στην ζωή, η φιλοσοφία των Άγγλων Εμπειριστών και ο γνωσιολογικός σχετικισμός τους. Ωστόσο ο δρόμος για τη σοφία περνά από την θλίψη και τον πόνο. Το αληθινό όραμα δεν πλησιάζει τους αθώους και τους ανυποψίαστους, αλλά εκείνους που έχουν πληγεί και έχουν κίνητρο να μάθουν, να κατανοήσουν τα αίτια της οδυνηρής κατάστασής τους και να εμπνευστούν ένα όραμα αλλαγής και εξέλιξης,

…….Σε δρόμους βρώμας τριγυρίζω, σιμά στου Τάμεση το κύμα, και σ΄όποιον βλέπω, ξεχωρίζω κακίας ή συμφοράς το στίγμα.

Σε κάθε ανθρώπινη κραυγή, σε κάθε βρέφους κλάμα τρόμου, σ΄όποια φωνή ή προσταγή, γροικώ δεσμά του νου του ατόμου.

Αχ πώς του τσιμινιέρη ο βόγκος στοιχειώνει κάθε σκοτεινή εκκλησία! Πώς τ΄άτυχου στρατιώτη ο ρόγχος ματώνει παλατιού απλωσιά!

Κι ακούω στης νυχτιάς τις στράτες, της πόρνης να ξεσπά η μπόρα, που αγριεύει απ΄του μωρού τις κλάψες. δεινά γαμήλια – η νεκροφόρα….

Στην ποιητική συλλογή “Τα τραγούδια της πείρας” υπάρχει και το ποίημα το “Λονδίνο” με θέμα εμφανώς κοινωνιολογικό, οι θεωρητικές του επιρροές είναι οι αντιλήψεις περί μονοπωλίων του επαναστάτη Thomas Paine, οι αγώνες του Williiam Godwin για την εκμετάλλευση των παιδιών που χρησιμοποιούνταν ως εργάτες, η σφοδρή κριτική για τον θεσμό του γάμου από την ριζοσπαστική φεμινίστρια Mary Wollstonecraft. Στο ποίημα αυτό, ο Blake, αποκαλύπτει ότι τα αποτελέσματα της ριζικής μεταμόρφωσης της αγγλικής κοινωνίας (με τις ιεραρχικές – ταξικές διακρίσεις, την αγέρωχη βασιλεία και την σωβινιστική υπερηφάνεια) ήταν η ραγδαία εξαθλίωση της ζωής των μαζών. Παρά την οικονομική ευρωστία, την πολιτική δύναμη και την κοσμοκρατορική επέκταση της Αγγλικής αστικής τάξης, το Λονδίνο, παρουσιάζει μια άθλια και απάνθρωπη εικόνα. Στην εποχή του Blake, χιλιάδες φτωχών χωρικών εγκατέλειπαν πρόθυμα τα γραφικά χωριά τους για να εργαστούν στις λίγες μεγαλουπόλεις με την αναπτυσσόμενες βιομηχανικές επιχειρήσεις και να απολαύσουν την ευμάρεια και τις ανέσεις του αστικού τρόπου ζωής. Οι σειρήνες όμως της υποβολής και της εξαπάτησης διέψευδαν σύντομα τις προσδοκίες και αποκάλυπταν την απάνθρωπη σκληρότητα της κοινωνικής ζωής. Οι πόλεις δεν είχαν τις στοιχειώδεις υποδομές για να προσφέρουν τις ανέσεις στους κατοίκους της, τα ημερομίσθια μειώνονταν όσο αυξανόταν η προσοφρά εργατικών χεριών, οι νέες τεχνολογικές ανακαλύψεις βελτίωναν τις παραγωγικές δυνατότητες των παραγωγικών μέσων με συνέπεια να δημιουργούνται χιλιάδες άνεργοι, χωρίς καμμία κρατική μέριμνα ή πρόνοια και χωρίς οι άνεργοι να έχουν τη δυνατότητα να επιστρέψουν στις πατρογονικές τους εστίες που είχαν αγοραστεί από άλλους Το φαινόμενο της οικονομικής εκμετάλλευσης των φτωχών από τους κεφαλαιοκράτες άρχισε εκείνη την περίοδο να προσλαμβάνει την απάνθρωπη μορφή που μισόν αιώνα αργότερα θα εμπνεύσουν τον Μάρξ να διακηρύξει τις ριζοσπαστικές του πεποιθήσεις. Σχηματίζει μια μεταφυσική αντίληψη του Χρήματος, πάνω στο οποίο θεμελιώνεται ο σύγχρονος πολιτισμός. Σημείωνει χαρακτηριστικά ο ποιητής: “Where any view of money, art cannot be carried on, but war only”. Η κοινωνική κριτική του Blake δεν εμπνέεται όμως από τις ιδεολογικές αρχές και τα ιδανικά της Γαλλικής ή της Αμερικάνικης Επανάστασης, αλλά από τα άθλια δημογραφικά και κοινωνικά προβλήματα που παρατηρεί να συσσωρεύονται στο Λονδίνο, απότοκα της “αναίμακτης”, της προοδευτικής μεταβολής των κοινωνικών και οικονομικών σχέσεων στα πλαίσια της “Βιομηχανικής Επανάστασης”. Η ανακάλυψη των εφαρμογών της δύναμης του ατμού στη μαζική παραγωγή ειδών και στις επίγειες και θαλάσσιες συγκοινωνίες, μετέτρεψαν την βιοτεχνική και αγροτική οικονομία σε βιομηχανική οικονομία και έτσι άλλαξαν ριζικά τον ρυθμό και τον τρόπο ζωής των λαϊκών τάξεων. Πολλά ποιήματα του Blake προκαλούν ανάλογα συναισθήματα, συναισθήματα αγανάκτησης και οργής για την έλλειψη κοινωνικής ευθύνης και αλληλεγγύης, και την κοινωνική ανισότητα και υποκρισία, στην Αγγλία της εποχής, όπως αργότερα τα μυθιστορήματα του Ντίκενς.

Τίγρη, τίγρη, φλόγας λάμψη, μέσα στης νυχτιάς τα δάση, ποιου η αιώνια μαεστρία σ΄έκαμε με συμμετρία;

Σε τι βάθη ή ύψη πέρα μάτια αστράψαν στον αέρα; Τι φτερά αποζητάει, τι χέρι φλόγες αρπάει;

Και τι ώμος και τι τέχνη της καρδιάς τα νεύρα ζέχνει; και, σαν η καρδιά δουλεύει, τι άκρο σου δεινό σαλεύει;

Τι σφυρί, το αλυσίδα; Ποιο τ΄αμόνι; τι τσιμπίδα – ποιο του νου σου το καμίνι – τολμά και δεσμά σου δίνει;

Τ΄άστρα σαν τη Γη ακοντίζουν και τους ουρανούς ποτίζουν, χάρηκε Αυτός που επλάστης; Σ΄έκανε του

Αρνιού ο Πλάστης;

Τίγρη, τίγρη φλόγας λάμψη μέσα στης νυχτιάς τα δάση, ποιου η αιώνια μαεστρία σ΄έκαμε με συμμετρία;

Στα Προφητικά βιβλία ο Blake παρουσιάζει ολοκληρωμένα την μυθολογία του και εκθέτει τις απόψεις του για την άνθρωπο και την μοίρα του. Η μυθολογία του Blake είναι προσωπική, όμως αντιστοιχεί στο σύστημα της παλαιάς παράδοσης του μυστικισμού. βέβαια για κατανοηθεί το περίπλοκο μυθικό και συμβολικό σύμπαν των Προφητικών βιβλίων απαιτείται να εξοικειωθούμε με την αλληγορική σημειολογία του Blake. Απόλαυση προσφέρει και η ίδια η ανάγνωση των ποιημάτων και αυτό γιατί συνδυάζουν την έντονη μυθοπλαστική φαντασία του δημιουργού, την ασυνήθιστη εναλλαγή του εξωτικού με το καθημερινό στοιχείο, τον παλμό και την ορμή της προφητικής του ευφράδειας, υφολογικά ευρήματα που μπορούν να προσφέρουν αιφνίδειες αναλαμπές κατανόησης. Τα Προφητικά ποιήματα, η μυθική εποποιία του Blake, με τις 4 θεϊκές μορφές της (Urizen, Luvah, Los, Tharmas), οι οποίες ενσαρκώνουν τις λειτουργίες της ψυχής (Σκέψη, Συναίσθημα, Αίσθηση, Διαίσθηση), αποτελούν την επιτομή της “μυστικής” φαντασίας και των “προφητικών” ποιημάτων του. Οι 4 θεότητες – λειτουργίες (σύμφωνα με την ψυχολογία του Γιούνγκ), οι οποίες μάχονται μεταξύ τους, καταλήγουν να γαληνέψουν και να αποδεχτούν την θέση τους στην ιεραρχία των λειτουργιών, τη θέση που τους έχει προσδιορίσει το πεπρωμένο. Ο Blake προσπαθεί να στοχαστεί και να οραματιστεί το νου ως ενιαία και αδιαίρετη δομή, όχι όμως μέσω της διάνοιας, αλλά της φαντασίας.Η Φαντασία “ η βασίλισσα των Επιστημών”, σύμφωνα με τον Μποντλέρ, θα αποτελέσει τον πυρήνα της οραματιστικής σοφίας, της ποίησης και της Πράξης του Blake.

Back To Top